Skaza moczanowa

Z papug na skazę moczanową szczególnie podatne są papużki faliste.

Forma trzewna

Odkładanie się kryształków kwasu moczowego jest związane z upośledzeniem funkcjonowania nerek i układu wydalniczego. Do skazy moczanowej mogą prowadzić zarówno przewlekłe jak i ostre choroby nerek, które z kolei mogą mieć różne przyczyny, m.in. infekcje, zakażenia grzybicze, zakażenia mykotoksynami, zatrucia, brak wody, wysokoproteinowa (wysokobiałkowa) dieta z równoczesnym niskim poziomem węglowodanów, braki żywieniowe (witaminy i składniki mineralne), bezczynność, stres (np. podczas wystaw, transportu). Chorobie sprzyja brak witaminy A oraz za duża dawka wapnia w diecie.

Kryształki kwasu moczowego mogą odkładać się we wszystkich organach, najczęściej są to jednak nerki, wątroba, osierdzie, serce i worki powietrzne.

Objawy są niespecyficzne, najczęściej jest to ogólnie zły stan zdrowia (brak apetytu, osłabienie, depresja) i następująca w krótkim czasie śmierć. Choroby jest w zasadzie nie do zdiagnozowania. Jest też nieuleczalna.

Forma stawowa

Nie są znane przyczyny. Podawanych jest kilka czynników sprzyjających zachorowaniu na tą formę skazy moczanowej, z których najczęściej wymieniana jest dziedziczona skłonność do zachorowania oraz białkowa dieta. Z tym, że nie chodzi tu o wysoki poziom białka, ale o złe zbilansowanie aminokwasów, których nierównowaga powoduje wzmożoną produkcję kwasu moczowego.

Na początku choroby ptaki wyglądają na zdrowe, mogą jedynie lekko kuleć i zauważa się niechęć do latania oraz siedzenia na żerdzi. Po bliższym przyglądnięciu się można zauważyć mało elastyczne i obrzmiałe stawy nóg. W dalszym przebiegu choroby pojawiają się typowe guzki dnowe głównie w okolicach stawów, wiązadeł i ścięgien. Guzki dnowe mają kolor białawo żółtawy (kremowy) i tworzą jakby wybrzuszenia pod skórą. Guzki mogą całkowicie zniekształcić nogi. Obrzęki są bardzo bolesne przy dotyku lub poruszaniu się. Zmiany mogą powodować całkowite unieruchomienie kończyny. Skóra w okolicy guzka może przybierać czerwonofioletowy kolor.

zdjęcie: "Basic Health & Disease in Birds" M. Cannon

Ostateczna diagnoza może być postawiona np. po badaniu mikroskopowym pobranej zawartości guzka (np. w celu odróżnienia skazy moczanowej od ropni, które mogą przybierać - choć rzadko - formę podobną do pewnych form guzków dnowych). W początkowym etapie choroby objawy są bardzo podobne do objawów ostrego zapalenia stawów.

Choroba jest nieuleczalna, można jedynie opóźnić jej rozwój i podawać środki przeciwbólowe. Niektórzy lekarze stosują chirurgiczne usuwanie guzków, niektórzy też stosują leki farmakologiczne, ale muszą one być podawane całe życie papugi, ponieważ po przerwaniu leczenia guzki ponownie zaczynają się tworzyć.

Samodzielnie można jedynie zmienić dietę papugi: ograniczyć białko (zwłaszcza zwierzęce), odpowiednio zbilansować podawane aminokwasy, podawać dużo pokarmów zawierających witaminę A (karotenoidy), podawać dodatkowo witaminę A i B12 (po konsultacji z lekarzem co do dokładnej dawki zwłaszcza witaminy A), pilnować aby papuga miała stały dostęp do czystej wody oraz podawać dużo warzyw i owoców (szczególnie tych zawierających dużo wody). Jako leczenie wspomagające zaleca się podawanie wiśni oraz soku z wiśni (świeżych lub mrożonych), ale nie słodkiego kompotu. Zaleca się także stworzenie jak najlepszych warunków środowiskowych, zwłaszcza zlikwidowanie wszelkich czynników, które mogą wywoływać u papugi stres, a także unikanie zimna i chłodu. Papugom, którym niewygodnie siedzi się na normalnych żerdziach trzeba sprawić specjalne żerdzie, szersze i miękkie.

Zmiana diety pomoże jeśli nerki nie są nieodwracalnie uszkodzone.

Niektórzy autorzy podają też aby raz lub dwa razy w tygodniu pędzlować zmienione nóżki jodyną.

W sytuacji kiedy zauważymy, że papuga bardzo cierpi, jedynym rozsądnym wyjściem jest uśpienie ptaka. Podjęcie takiej decyzji jest bardzo trudne dla właściciela, ale w takiej chwili musimy myśleć o papudze, która cierpi i nie ma żadnej szansy na wyleczenie, a jej cierpienie będzie się pogłębiało...