Węgiel leczniczy polecany jest jako substancja pomagająca w zatruciach.
Niektórzy polecają stałe podawanie ptakom węgla. W tym artykule postaram
się pokazać czym tak naprawdę jest węgiel oraz kiedy i jak powinno się go
stosować.
Węgiel aktywowany
Węgiel aktywowany jest wysoce porowaty, jego cząsteczki
posiadają tysiące szczelin, otworków i dołków ogólnie zwanych
mikroporami. Powoduje to, że powierzchnia węgla jest bardzo duża. Jak
się podaje, 1 gram aktywowanego węgla drzewnego ma powierzchnię 1000 -
2000 metrów kwadratowych! Porowatość zależy od zastosowanego procesu
wypalania i aktywacji.
Jak działa
Węgiel nie jest wchłaniany, z organizmu jest wydalany w niezmienionej
postaci. Dzięki swojej budowie węgiel drzewny ma zdolności adsorpcyjne
(nie należy tego mylić z absorpcją). Przyłącza do swoich cząsteczek
różne substancje, które wiąże na stałe i które potem są razem z nim
wydalane. Działanie węgla można porównać do posiadania kieszeni.
Każda cząsteczka węgla posiada niezliczoną ilość kieszeni, do których
może pochować szkodliwe substancje.
Węgiel aktywowany jest w stanie
unieszkodliwiać także toksyny, które już dostały się do krwi. Toksyny są
bowiem przez węgiel wciągne z układu krwionośnego do jelit i tam
przyłączane. Zjawisko to nazywane jest dializą jelitową.
Węgiel aktywowany i węgiel drzewny - to samo czy nie?
Są dwa rodzaje węgla drzewnego: zwykły i aktywowany. Węgiel
aktywowany ma wielokrotnie silniejsze działanie od zwykłego węgla.
W wyniku normalnego przepalenia drewna w ognisku powstaje zwykły węgiel drzewny. W
lekach stosowany jest zarówno węgiel aktywowany jak i zwykły. Zwykły
węgiel drzewny ma mniej porów i są one większe, dlatego nie jest tak skuteczny
jak węgiel aktywowany.
Aby powstał węgiel aktywowany należy drewno (lub inny materiał)
poddać procesowi karbonizacji w bardzo wysokiej temperaturze, a
następnie aktywować parą wodną lub silnym
kwasem.. Proces aktywacji podnosi adsorpcyjną moc węgla drzewnego
poprzez powiększenie sieci drobnych otworów.
Węgiel aktywowany produkuje się nie tylko z drewna, ale także z
innych materiałów organicznych, np. torfu, ligniny, skorup orzechów,
pestek owoców.
Działanie
Węgiel drzewny adsorbuje wiele różnych toksyn. Uznaje się, że podanie
węgla powinno nastąpić najpóźniej do dwóch godzin od połknięcia toksyny
(u ludzi, przypuszczam, że u ptaków czas ten jest krótszy). W tym czasie
węgiel jest w stanie związać większość toksyny w przewodzie pokarmowym.
Po tym czasie jest sens podawania kolejnych dawek węgla w przypadku
toksyn, które węgiel jest w stanie wycofać z krwioobiegu (wiele leków).
Kiedy stosować
Generalnie węgiel stosuje się w przypadku różnych zatruć i biegunek.
Trzeba sobie jednak zdawać sprawę z tego, że mimo iż jest on najbardziej
uniwersalnym środkiem i wiąże wiele różnych toksyn, nie działa na
absolutnie wszystkie toksyny.
Węgiel adsorbuje także toksyny wytwarzane przez bakterie. Jednak jego
stosowanie w czasie kuracji antybiotykowej powinno być konsultowane z
lekarzem, bowiem oprócz toksyn, węgiel będzie także adsorbował leki.
Kiedy nie stosować
Węgla nie należy stosować (dane dla ludzi, ale z ptakami jest tak
samo) w przypadku zatrucia mocnymi zasadami i kwasami (substancjami
żrącymi), alkoholami niespożywczymi, rozpuszczalnikami (np. nafta,
benzyna) i metalami ciężkimi. Węgiel nie adsorbuje też niektórych
pestycydów.
Dawkowanie
Dla ludzi spotyka się zalecane dawki: pierwszą 1-2 gramy na 1 kg masy
ciała i potem 1 gram co 2-4 godzin. Można też spotkać informacje, że
dawka węgla powinna być co najmniej dwa razy większa niż zjedzona
toksyna. Jeśli chodzi o ptaki to spotkałam się w fachowej literaturze z
dawką 1 do nawet 8 gramów na kilogram masy ciała ptaka. Nie polecałabym
jednak podawania aż tak dużych dawek bez kontroli lekarza.
Na papugę wielkości nimfy ważącą 100 gramów: połowę do jednej
(maksymalnie 4)
kapsułki/tabletki co 2-4 godziny (przy tabletce 0,2 g bo takie na ogół
są).
Na mniejszą papużkę, np. falistą, ważącą 50 gramów: ćwierć do połowy (maksymalnie 2)
kapsułki/tabletki co 2-4 godziny.
Węgiel można podawać suchy, tak żeby papuga sobie sama poskubała.
Jeśli papuga nie chce tak jeść, lub jest za słaba na samodzielne
jedzenie, to należy rozkruszyć węgiel na proszek, który następnie
mieszamy z odrobiną wody - tak aby powstała papka. Taką papkę podajemy
bezpośrednio do dzioba. Papka jest lepsza, bo mamy wtedy pewność, że
papuga zje tyle węgla ile potrzeba. Przy samodzielnym jedzeniu suchego
węgla często zjedzona dawka będzie za mała.
Węgiel powinno się podawać jak najbardziej rozdrobniony (u ludzi
zaleca się skruszenie tabletki na proszek i wypicie z wodą). W przypadku
papug, które węgiel rozkruszają dziobem, nie ma problemów; przy
drobniejszych ptaszkach lepiej podawać proszek. Im drobniejszy węgiel,
tym większą ilość toksyny jest w stanie unieszkodliwić.
Jaki węgiel stosować
Można stosować węgiel dla ptaków, ale nie wiem czy jest on aktywowany
czy nie. Można też stosować zwykły węgiel aktywowany z apteki (carbo
medicinalis). Węgiel dla ludzi występuje w tabletkach i kapsułkach,
węgiel z kapsułek można stosować jeśli wiemy, ze w kapsułkach jest sam,
czysty węgiel (oczywiście trzeba go wyjąć z kapsułki).
Można też spotkać węgiel do filtrów, ze względu jednak na pewne
dodatki, nie nadaje się dla ptaków.
Przygotowanie własnego węgla
Węgiel drzewny można przygotować samemu, wystarczy przepalić w
ognisku kawałki drzewa. Najlepiej aby drzewo było okorowane i w
kawałkach podobnej wielkości. Najlepszą metodą wytworzenia własnego węgla drzewnego jest przepalenie
drewna w ognisku w specjalnie wykopanej jamie. W momencie gdy drewno
pali się jasno i gwałtownie należy przykryć ognisko blachą i przysypać
ziemią, tak, alby wyeliminować dostęp powietrza. Podczas wypalania bez
dostępu powietrza miękkie części drewna wypalają się szybko, a twarde
pozostają jako gatunkowo dobry węgiel drzewny. Powstanie wtedy zwykły
węgiel drzewny.
Skutki uboczne
Węgiel nie powoduje znanych poważnych skutków ubocznych. Może jednak
dojść do zaparć, u ludzi węgiel może, podrażniając śluzówkę żołądka,
doprowadzić do wymiotów.
Nie znalazłam dokładnych danych na temat tego, jakie substancje pokarmowe i witaminy
(poza witaminami B i A) są adsorbowane przez węgiel. Jeśli jednak
wiadomo, że podając węgiel po posiłku należy zwiększyć dawkę, to oznacza
to, że jakieś substancje z pożywienia musi on adsorbować.
Profilaktyka węglowa
Niektórzy hodowcy zalecają stałe (bez ograniczeń) podawanie węgla
ptakom. Wydaje się jednak, że nie ma to żadnego uzasadnienia. Węgiel,
aby faktycznie zadziałał, musi być podany w bardzo dużej dawce. Poskubanie
węgla od czasu do czasu wg mnie nic nie da. A jeśli ptak będzie się węglem
najadał, to może dojść u niego do opisanych wyżej skutków ubocznych i
wyjałowienia organizmu. Nie ma też sensu (leczniczego) podawanie węgla
od czasu do czasu, np. dwa czy trzy razy na miesiąc. Uważam jednak, że
takie od czasu do czasu podawanie węgla (nie w wodzie do dzioba, ale
suchego, do podziobania), przyzwyczaja papugę do węgla i sprawia, że
będzie mniej problemów w sytuacji konieczności podania węgla.
Pamiętajmy więc, że węgiel jest raczej lekiem, a nie dodatkiem
mineralnym do codziennego pokarmu.
UWAGA
Nie należy do celów leczniczych używać węgla drzewnego do grillów! Do
jego produkcji dodawane są bowiem różne substancje chemiczne, które są
szkodliwe.
|